امور انحصار وراثت

انحصار وراثت جزو تعاملاتی است که بیشتر در زمینه مالی بوده حتی پس از مرگ نیز ادامه داشته و تنها به دوره حیات ختم نمی شود. پس از مرگ انسان تعامل مالی خود را ادامه می دهد و آن چیزی نیست جز انحصار وراثت . هر انسانی می بایست تکلیف مال خود را پیش از مرگ مشخص کند. این موضوع زمانی مشخص می شود که انسان ها وصیتی داشته و آن را نزد وکیل پایه یک دادگستری قرار دهند.

به هر حال انحصار وراثت زمانی صورت می گیرد که فرد فوت کرده و فرزندان و وراث به دنبال کسب حقوق خود از فرد متوفی هستند. ما در این مطلب به مراحل و شرایط گرفتن انحصار وراثت می پردازیم.

مرجع صلاحیت دار صادر کردن گواهی انحصار وراثت

مرجع صلاحی که می تواند به صادر کردن گواهی انحصار وراثت بپردازد، دادگاه محصول سکونت متوفی است. پیش از این مرجع صالح صادر کننده گواهی انحصار وراثت دادگاه محل سکونت متوفی بود اما امروز شورای حل اختلاف این مسئولیت را برعهده گرفته است.

البته اگر محل سکونت متوفی نامشخص باشد، مسئولیت برعهده دادگاهی است که آخرین بار متوفی در آنجا سکونت داشته است.

بنابراین درصورتی که فرد چندین مکان را برای سکونت انتخاب کرده و آخرین بار در تهران سکونت داشته، دادگاه تهران باید به انحصار وراثت فرد موردنظر رسیدگی کند.

چه اشخاصی صلاحیت برای تقاضا گواهی انحصار وراثت دارند؟

اشخاصی نظیر وراث متوفی و سایر افراد ذینفع می توانند برای تقاضا گواهی انحصار وراثت به دادگاه مراجعه کنند. ناگفته نماند اگر وراث و یا ذینفعان چندین نفر باشند، تنها گرفتن یک گواهی کافی است.

مدارک لازم جهت تقاضا

* شناسنامه فرد متوفی و گواهی فوت آن

پس از اینکه فرد موردنظر فوت کرده و پزشک مرگ آن را تایید کرد، گواهی فوت توسط ثبت احوال تایید خواهد شد و صادر می گردد. در سوی دیگر شناسنامه فرد موردنظر نیز باطل خواهد شد و در نتیجه باید اصل گواهی فوت در کنار کپی آن را باید به دادگاه ارائه داد.

* استشهادیه محضر

اسامی وراث فرد متوفی باید در یک فرم خاصی که توسط دادگاه ارائه می شود، باید لیست گردد و سپس دو نفر غیر وراث که وراث را می شناسند، باید فرم را امضا کنند. گذشته از آن امضا وراث هم توسط اسناد رسمی تایید و گواهی به دادگاه ارسال شود.

* رسیدگی به گواهی مالیاتی

وراث پس از مرگ فرد متوفی باید لیست اموال منقول و غیرمنقول آن را به اداره دارای محصل سکونت تحویل دهند و رسیدی دریافت نمایند. سپس این رسید در کنار سایر گواهی به دادگاه ارائه می شود.

* کپی شناسنامه وراث

فرد متقاضی که به دنبال انحصار وراثت است باید در کنار شناسنامه خود، کپی شناسنامه وراث را کسب کرده و به دادگاه ارائه دهد. همچنین در کنار کپی باید اصل شناسنامه وراث نیز توسط یک مدیر دفتر دادگاه کنترل شود و این موضوع الزامی است.

* وصیت نامه

* دادخواست

پس از آن که مدارک فوق آماده شد، می‌توانید دادخواست خود را به دادگاه تقدیم کنید تا سایر مراحل اداری سپری شود.

پس از تنظیم دادخواست و اجرا تشریفات دادرسی

دادگاه رسیدگی کننده پس از ملاحظه اسناد و مدارک تقدیمی، درخواست متقاضی را یک نوبت در روزنامه کثیرالانتشار یا محلی آگهی می نماید و هزینه نشر آگهی نیز به عهده متقاضی می باشد.

پس از انقضای یک ماه از تاریخ نشر آگهی در صورتی که معترضی نباشد، دادگاه با توجه به ادله و اسناد ارائه شده، گواهی انحصار وراثت، تعیین تعداد وراث و نسبت آنها به متوفی را صادر می نماید.

گفتنیست اگر معترضی وجود داشته باشد و اعتراضی اعلام شود، داده یک جلسه‌ای برگزار کرده تا به اعتراض رسیدگی شود. حکمی هم که اعلام خواهد شد قابل تجدیدنظر است.

نکات مهم در صحت انحصار وراثت

* در صورتی که در زمان فوت نطفه ای منعقد گشته باشد، جنین نیز جز وراث قرار گرفته و باید در دادخواست موردنظر قید گردد.

* در صحت انحصار وراثت به درخواست ورثه، دادگاه به تعیین سهم هر یک از ورثه می پردازد.

* در صورتی که محجور قیمی نداشته باشد، دادستان می تواند به نام محجور به درخواست صحت انحصار وراثت اعتراض کند.

* در صورتی که بهای ترکه بیش از 20 میلیون ریال نباشد، دادگاه بدون انتشار آگهی به ادله درخواست کننده رسیدگی و درخواست صدور گواهی حصر وراثت را حسب اقتضای دلایل، قبول یا رد خواهد کرد.

* در مورد وراث روستائیان، در صورتی که بهای ترکه بیش از 30 میلیون ریال است، فقط به الصاق آگهی برای یک بار و در یک روز در معابر و اماکن عمومی روستای محل اقامت متوفی اکتفا می شود.

* رای دادگاه دایر بر درخواست صحت قابل پژوهش و فرجام می باشد.

* همراهی یک مشاوره حقوقی و وکیل انحصار وراثت به روند کار کمک بسیاری خواهد کرد.

به طور کلی هرگاه اگر شخصی فوت کند و مالی از آن به ورثه برسد، وراث یا نماینده قانونی بایستی طی 60 ماه از تاریخ فوت، به سازمان امور مالیاتی محل سکونت مرحوم مراجعه و با ارائه اسناد، صورت اموال و بدهی، اطلاعات لازم را در اظهارنامه مخصوص مالیات بر ارث درج کند.

بدین ترتیب، پس از تشکیل پرونده فرد متوفی، گواهینامه تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث صادر و به ورثه ارائه می شود. بدون این گواهی ورثه قادر نخواهند بود ارثیه موردنظر خود را دریافت کنند. گذشته از آن بدون این گواهی ارث بین وراث تقسیم نخواهد شد. در این گواهی اسامی وراث و میزان سهم الارث تعیین شده و هر فرد از ورثه با توجه میزان تعیین شده، سهم خود را دریافت می کند.

پس از آن که اظهارنامه تکمیل شد، کلیه اموال منقول و غیرمنقول فرد فوت شده به نرخ روز قیمت گذاری شده و بدهی هم از میزان این اموال کسر می شود. سپس کلیه اموال به ورثه معین شده داده خواهد شد. در نتیجه انحصار وراثت با مدارک ذکر شده قابل دریافت است و افراد قادر نیستند بدون گواهی که در واقع مجوز کسب ارثیه بوده، ارث موردنظر خود را دریافت کنند.

ناگفته نماند این گواهی با انجام فرآیندی قابل دریافت است.