مقالات

داوری در ایران

 داوری در ایران

-تعریف داوری:

داور یعنی کسی که به نیکی و بدی در قضیه ای حکم کند . و داوری عبارت است از رفع اختلاف بین متداعیین در خارج از دادگاه به وسیله شخص یا اشخاص حقیقی یا حقوقی مرضی الطرفین و یا انتصابی.

به عبارت دیگر فصل خصومت توسط غیر قاضی و بدون رعایت تشریفات رسمی رسیدگی دعاوی را داوری می نامند.

بدین معنا که اصحاب دعوی به میل و اراده خود اختلافات ناشی ازقراردادها و یا هر مورد دیگری را  به جای مطرح کردن در مراجع صالح قضایی ، توسط افراد مورد اعتمادشان حل و فصل می کنند.

برخی داوری را رفع اختلاف از طریق حکمیت اشخاصی دانسته اند که اصحاب دعوی به تراضی انتخاب کرده یا مراجع قضایی به قید قرعه برگزیده است .

-اقسام داوری:

داوری بر حسب نوع آن که ناشی از اراده و خواست اطراف دعوی باشد یا به تشخیص و تصمیم دادگاه ، به داوری اختیاری و داوری اجباری تقسیم می شود.

داوری اختیاری:

منظور از داوری اختیاری آن است که طرفین دعوا با تراضی هم تصمیم میگیرند که حل اختلاف بین آنها از طریق داوری انجام شود و شخص یا اشخاص را به عنوان داور یا داوران انتخاب کرده و خود را تابع حکم آنان درموضوع مورد اختلاف قرار می دهند. به همین دلیل است که داوری را حکمیت نیز می گویند و به داور حکم نیز اطلاق می گردد.

ممکن است افراد قبل از بروز اختلاف مثلا هنگام عقد بیع یا اجاره در ضمن قرارداد قید کنند که در صورت بروز اختلاف دعوا از طریق داوری حل و فصل شود. و رای داور یا داوران منتخب که جزییات آن در قرارداد آمده؛ رافع اختلاف و قاطع دعواست و نیازی به مراجعه به دادگاه نیست.و مواد 454 و 455 ق.آ.د.م ناظر به داوری های اختیاری است.

داوری اجباری:

گاه دادگاه راسا حل مساله و رسیدگی به موضوع اختلاف را به داوری ارجاع می کند که این موارد را داوری اجباری می نامند،زیرا طرفین دعوا نقشی در این امر ندارند و ارجاع به داوری ناشی از دادخواست و اراده آنها نیست بلکه دادگاه بنا به دلایلی با توجه به اوضاع و احوال قضیه مطروحه و یا طبیعت کار مصلحت را در آن میبیند که مورد اختلاف را به داوری ارجاع دهد.

مانند ماده 27 قانون حمایت از خانواده (در طلاق برای ارشاد و ایجاد توافق بین زوجین دعوا از طریق دادگاه ابتدا به داور ارجاع می گردد)

-شرایط داور در ایران :

عاقل: عاقل به فردی اطلاق می شود که از نظر روحی و روانی و مزاجی صحیح و سالم باشد.

بالغ: ماده 1210 قانون مدنی مقرر میدارد که برای اینکه متعاملین اهل محسوب شوند باید عاقل بالغ و رشید باشند.

در ترمینولوژی حقوق در مورد بلوغ  آمده که بالغ در فارسی به معنای رسیدن است بلوغ یعنی رشد جسمانی و فیزیکی انسان است و غالبا سرآغاز تحول فکری است.

رشید: رشید یعنی کسی که رشد او تکامل یافته است هم از نظر جسمی و سنی و هم از لحاظ عقلی ، بنابراین رشید قدرت استنباط نفع و ضرر را دارد.

با توجه به اینکه طرفین دعوا باید اهلیت قانونی برای ارجاع دعوا به داوری یا تنظیم قرارداد داوری را داشته باشند قانونگذار شرایطی را هم برای داوران مقرر داشته که اگر داوران واجد آن شرایط باشند به عنوان داور انتخاب ،رای و نظر آنها قابلیت اجرایی دارد. مواد 466 و 469 و 470 قانون آیین دادرسی مدنی به همین موضوع اشاره دارد.

-موضوعات اختلافی غیر قابل ارجاع به داوری :

1- دعاوی راجع به اصل نکاح و فسخ آن و طلاق و نسب

2-دعاوی ورشکستگی

3- دعاوی راجع به اموال عمومی

4- اختلافاتی که جنبه جزایی دارند.

هرگاه پرونده داوری از طریق اعتراض به آن در دادگاه بدوی یا تجدیدنظر مطرح شود،فقط در صورتی که داور شرایط فوق الذکر را نداشته باشد، دادگاه می تواند طبق بند 6 ماده 489 قانون آئین دادرسی مدنی حکم به بطلان رای داوری را صادر کند و در سایر موارد دادگاه به اصل رجوع می کند و اصل این است که تمامی اشخاص متمتع از حقوق مدنی و از جمله حق داور شدن بهره مند هستند.

بحث داوری در ایران در با توجه به اینکه به نظر ساده و بسیط می آید ولی دارای پیچیدگی هایی است که مجال آن در این مقاله نمی گنجد مانند تقاضای اجرای رای داوری یا اعتراض به رای داور و همچنین تقاضای بطلان رای داوری و داوری بین الملی و همچنین مهلت اعتراض به رای داوری چگونگی ابلاغ رای داوری دادگاه صالح برای رسیدگی به اختلافات داوری مخصوصا در داوری های بین المللی که  همگی نیازمند چندین مقاله در این خصوص می باشد.

گروه حقوقی و ثبتی آرشا با بهره مندی از وکلای مجرب پایه یک دادگستری و در اختیار داشتن داورانی عادل و متعهد این امکان را برای شما فراهم می آورد تا با خاطری آسوده امور حقوقی و داوری خود را به ما بسپارید.

 قانون داوری تجاری بین المللی مصوب 1376

نویسنده

مدیر سایت

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *