خدمات ثبتی مقالات

علائم غیر قابل ثبت

ثبت برند

علائم غیر قابل ثبت

همانطور که می دانیم قانون گذار  بر اساس ماده ی 32 قانون ثبت اختراعات طرح های صنعتی و علائم تجاری در ایران (مصوب 1386 هجری شمسی) شرایط غیر قابل ثبت بودن علائم را مشخص نموده است.

در این مقاله سعی کردیم تا با نگاهی به این ماده و همچنین کنوانسیون پاریس که ناظر بر مالکیت صنعتی، در مفهوم وسیع آن است و به عنوان سندی پایه در این زمینه، موضوعاتی از جمله اختراعات، علامت تجاری، طرح‌های صنعتی، مدل‌های اشیاء مصرفی (نوعی اختراعات کوچ)، اسامی تجاری، نشانه‌های جغرافیایی (نشانه‌های منبع و اسامی مبداء) و جلوگیری از رقابت غیرمنصفانه را در بر می‌گیرد ، به هر یک از آنها با ذکر مثال بپردازیم.

1)علامت قدرت تمیز دهندگی نداشته باشد :

یکی از شرایط ماهوی ثبت علامت قدرت تمیز دهندگی آن است که باید قابلیت و توان تمیز دهندگی کالا یا خدمات را داشته باشد.

قابلیت تمیز دهندگی در واقع اساسی ترین شرط است که در مورد علامت تجاری وجود دارد و چنانچه علامت مورد درخواست ثبت  فاقد وجه تمایز یا وجه مشخصه باشد قابل ثبت نخواهد بود.

طبق کنوانسیون پاریس نیز این اختیار به کشورهای عضو داده شده است که در صورتی‌که علامت مورد درخواست ثبت فاقد وجه ممیزه باشد از ثبت آن خودداری نمایند خلاصه این که علائمی که فاقد هرگونه صفات مشخصه باشند.

علائمی که توصیفی هستند یعنی علامتی که کالاهای مورد نظر را توصیف و بنابراین برای متمایز کردن کالاهای یک بنگاه از بنگاه دیگر مناسب نبوده چرا که برای همه آن ها قابل استفاده و مناسب است.

علائمی که عبارت از یک اسم تعیین کننده نوع و جنس کالاست. چنانچه علامت تجاری مورد درخواست ثبت صرفا ناظر و مشخصات کالای مورد نظر از قبیل نوع کیفیت ، ارزش کمیت ، مبدا جغرافیایی و غیره باشد ثبت آن پذیرفته نخواهد شد و رد می گردند.

در حقوق ایران چنانچه علامت مورد درخواست ثبت نتواند کالاها یا خدمات یک موسسه را از کالاها و خدمات موسسه دیگر متمایز سازد قابل ثبت نخواهد بود.

در آخر اینکه یک علامت تجاری مورد درخواست ثبت متمایز کننده است یا خیر ، به درک مصرف کنندگان یا حداقل شخصی که نشان دهد و خطاب می شود بستگی دارد.

کلمات معمول در مکالمات روزمره می تواند بسیار متمایز کننده باشد به شرطی که معنایی را برساند که با محصولاتی که برای آنها به کار می‌رود ارتباط نداشته باشد برای مثال علامت تجاری camel برای سیگارت و علامت سیب برای رایانه.

اگر نشان کاملاً توصیف کننده باشد فاقد صفت مشخصه بوده و نمی‌تواند به عنوان علامت تجارتی ثبت شود اما یک واژه توصیف کننده در صورتی برای کالاهای مربوط دارای صفت مشخص کننده خواهد بود که معنای ثانویه کسب کرده باشد، یعنی افرادی که علامت به آنها خطاب می شود آن را به عنوان نشانه‌ای شناسایی کنند که نشان می‌دهد کالاهایی که برای آنها به کار می‌رود از منبع تجاری خاص است خلاصه اینکه هر چه واژه توصیف کننده تر باشد اثبات معنی ثانویه آن دشوارتر خواهد بود.

در صورتی که تردید درباره اینکه آیا واژه ای توصیف کننده یا متمایز کننده است این واقعیت که علامت طی مدت خاص در تجارت مورد استفاده قرار گرفته است می تواند برای پذیرش ثبت کافی باشد.

2)علامت عین یا به طرز گمراه کننده ای شبیه یا ترجمه یک علامت یا نام تجاری باشد که برای همان کالا ها یا خدمات یا کالاها یا خدمات مشابه متعلق به موسسه دیگری که در ایران معروف است به کار رود :

در فرانسه استفاده از یک علامت مشهور برای محصولات و خدماتی غیر از آنچه که علامت برای آنها به ثبت رسیده است در صورتی که به  صاحب اصلی علامت مشهور صدمه  و زیان  وارد سازد یا  سبب بهره مندی غیرعادلانه شود موجب مسئولیت مدنی است.

در کشور انگلیس هم در صورت احراز موارد زیر صاحب علامت تجاری مشهور می تواند مانع  استفاده از علامت تجاری رقیب شود .

علامت رقیب شبیه یا عین علامت تجاری مشهور باشد یا اینکه علامت رغیب حاوی قسمت اصلی علامت تجاری مشهود باشد.

استفاده از علامت رقیب موجب گمراه کنندگی عموم شود.

علامت هم باید یک علامت تجاری باشد.

(خلاصه اینکه در کشور انگلیس دارنده خارجی  علامتی که دارای معروفیت است این حق را داده است که علامتش مورد ثبت قرار گیرد اعم از اینکه دارای پیشه و تجارتی در انگلیس باشد یا خیر و علامت را  به ثبت برساند.

در ایران قبلا در قانون ۱۳۱۰ اشاره به حمایت از علامت مشهور نشده بود و قضات با استناد به کنوانسیون پاریس و طبق ماده ۹ قانون مدنی حمایت می کردند.

در سال ۱۳۸۶ قانونی به تصویب رسید که در آن به صراحت از علائم معروف حمایت به عمل آورده یکی از مواردی که علامت رد و درخواست ثبت قابل پذیرش نمی باشد.

فرض است که علامت یادشده عین یا به طرز گمراه کننده ای شبیه یا ترجمه یک علامت یا نام تجاری باشد که برای همان کالاها یا خدمات مشاور متعلق به موسسه دیگری در ایران معروف است.

3)علامت مورد درخواست ثبت گمراه‌ کننده باشد :

در واقع فریب آمیز بودن علامت مورد درخواست ثبت نباید مشتری اعم از  اشخاص حقیقی یا حقوقی را از لحاظ جنسی یا مبدا کالا به اشتباه بیندازد و فریب داده و گمراه کند.

به عنوان مثال برای پارچه پنبه ای نمی‌توان علامتی تحت عنوان سفید پشم را انتخاب کرد زیرا که این علامت باعث می شود که مشتری تصور کند پارچه مزبور پشمی است.

همچنین اگر در علامت کلماتی به کار رود که مشتری و مصرف کننده عادی را نسبت به مبدا کالا یا سازنده آن و یا حتی ماهیت و کیفیت کالا فریب دهد و گمراه کند چنین علامتی را  ادارات مالکیت صنعتی نمی‌توانند و نباید ثبت کنند.

به عنوان مثال : علامت تجاری پنیر لیقوان سبلان ، فرد برای معرفی پنیری که در دامنه‌های کوه‌های سبلان ساخته می شود واجد وصف گمراه کننده و و فریب آمیز نمی باشد اما  همین علامت برای معرفی به عنوان مثال پنیری که در دماوند تولید می‌شود به لحاظ گمراه‌کننده بودن قابل ثبت و استعمال نمی باشد.

4) علامت مورد درخواست ثبت با علامت معروف ثبت شده معارض باشد :

اگر چه علامت مورد درخواست ثبت عین یا شبیه علامتی است که قبلاً ثبت و معروف شده است لیکن در رابطه با کالاها یا خدماتی مورد استفاده قرار می گیرد که با کالاها و خدماتی که علامت معروف ثبت شده برای آن به کار می‌رود متفاوت و غیر مشابه است.

در واقع حکایت اضافی برای علامت معروف در نظر گرفته شده است و آن این است که اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی نمی توانند عین یا شبیه علامت معروف ثبت شده را و برای کالاها و خدمات غیر مشابه مورد ثبت قرار دهند.

5) علامت مورد درخواست ثبت مغایر با نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد :

قانونگذار ایران از نظم عمومی و اخلاق حسنه تعریف ارائه نداده است ولی حقوقدانان ایران برای  نظم عمومی و اخلاق حسنه تعریفی را ارئه نموده اند.

قوانین مربوط به نظم عمومی قوانین است که هدف از وضع آن حفظ منافع عمومی باشد و تجاوز به آن نظمی را که لازمه حسن  جریان امور اداری یا سیاسی و اقتصادی یا حفظ خانواده است بر هم زند.

اخلاق حسنه نیز چنین تعریفی دارد : اخلاق  حسنه قواعدی است که در زمان و مکان معین توسط اکثریت یک اجتماع و رعایت آن لازم شمرده می‌شود یا عمل به آن ها نیکو تلقی می شود و فاقد ضمانت اجرا می باشد.

برای مثال علامتی در کشور الف مغایر نظم عمومی و اخلاق حسنه باشد لیکن در کشور ب مغایر نباشد.

به عنوان مثال ممکن است عکس لخت یا نیمه لخت زنی یا اساساً تصویر یک زن ثبتش به عنوان علامت در کشور الف بدون اشکال باشد لیکن در کشور ب آن را خلاف اخلاق عمومی بدانند. همچنین یک سمبل مذهبی یا نگاره یک حزب سیاسی منحله همین وضع را ممکن است دارا باشد.

6)علامت مورد درخواست ثبت معارض با علامت اشخاص ثالث باشد :

در انگلیس در رابطه با تعارض علامت مورد درخواست ثبت با علامت های تجاری قبلی باید گفت که چنانچه علامت معارض همانند و عین علامت تجاری قبلی باشد و کالاهای خدمات هم یکسان باشند در این فرض علامت تجاری مورد درخواست ثبت پذیرفته نخواهد شد.

همچنین اگر علامت مورد استفاده توسط شخص ثالث با علامت تجاری قبلی یکسان باشد ولی کالاها و خدماتی که شخص ثالث علامت را به خاطر آنها استفاده می‌کند تنها شبیه کالاها و یا خدماتی است که صاحب علامت قبلی علامت را نسبت به آنها به ثبت رسانیده است یا کالاها و یا خدمات مربوط یکسان است ولی علامت ها فقط شبیه اند ، در این شرایط صاحب علامت مقدم باید اثبات کند که به واسطه یکسان بودن علائم و شبیه بودن کالاها یا خدمات و بالعکس احتمال اشتباه و اختلاف آنها از طرف عموم مردم وجود دارد0

در مجموعه قوانین و مقررات مربوط به مالکیت صنعتی ایران نیز احکامی در این خصوص آمده است با توجه به ماده ۹ قانون ۱۳۱۰یکی از مواردی که تقاضای ثبت علامت تجاری رد می گردد فرضی بود که علامت قبلا به اسم دیگری ثبت شده و یا شباهت علامت مورد درخواست ثبت با  علامت دیگری که ثبت شده است به اندازه‌ای باشد که مصرف کنندگان عادی یعنی اشخاصی را که اطلاعات مخصوص ندارند را به اشتباه بیندازد.

بنابراین نکات زیر ضروری است:

درخواست ثبت عین  علامت قبلی و برای کالاها و خدماتی باشد که علامت قبلی برای آنها ثبت و مورد استفاده قرار گرفته است قابل پذیرش نبود و رد خواهد شد یعنی از نظر قانونگذار در این فرض گمراهی و فریب مصرف‌کنندگان مفروض است و نیاز به اثبات ندارد.

اگر علامت مورد درخواست ثبت عین علامت قبلی و برای کالاهایی باشد که آنها شبیه کالاهایی هستند که علامت قبلی برای آنها ثبت شده و مورد استفاده قرار گرفته است در این فرض  در صورتی علامت مورد درخواست ثبت پذیرش نخواهد شد که ارتباط و شباهت کالاهای دو علامت موجب فریب و گمراهی می‌شود.

بدین توضیح که در این فصل علاوه بر یکسان بودند دو علامت لازم است که علامت اخیر برای کالاها یا  خدماتی به کار می رود که به لحاظ ارتباط و شباهت با کالاها یا خدمات علامت قبلی موجب فریب و گمراهی گردد.

چنانچه اظهارنامه ثبت علامت معارض با اظهارنامه مقدم باشد در این فرض نیز اظهارنامه موخر پذیرفته نمی شود.

7)علامت مورد درخواست ثبت با حقوق مکتسبه اشخاص ثالث معارض باشد :

در قانون ۱۳۱۰ و اصلاحیه های بعدی آن به امکان برخورد میان حقوق وابسته به علائم ثبت شده با اشکال گوناگون علائم تجاری به شکل و نحوی که در حقوق فرانسه آمده است اشاره نشده است و صرفاً چنانچه علامت مورد درخواست ثبت عین یا شبیه علامت تجاری ثبت شده باشد تحت شرایطی مورد پذیرش قرار نمی گرفت.

اما با توجه به اینکه ایران عضویت در کنوانسیون پاریس را پذیرفته است از طرفی معاهدات با توجه به ماده ۹ قانون مدنی در حکم قانون داخلی هستند بنابراین می‌توان به استناد ماده یاد شده از کنوانسیون پاریس در مواردی که علامت مورد درخواست ثبت معارض با حقوق مکتسبه اشخاص ثالث باشد از پذیرش آن خودداری کرد.

8) درخواست ثبت علامت با سوء نیت :

در قانون مصوب ۱۳۸۶ جمهوری اسلامی ایران درخواست ثبت علامت از روی سو نیت به صراحت از موجبات رد تلقی نشده است لیکن از آنجایی که ایران عضو کنوانسیون پاریس است این اختیار را دارد که بر اساس بند ۳ ماده ۶ مکرر کنوانسیون پاریس  و ماده ۹ قانون مدنی مانع ثبت علامت شود که از روی سوءنیت درخواست ثبت آن داده شده باشد0

9)علامت مورد درخواست ثبت از علائم مذکور در ماده ۶ کنوانسیون پاریس باشد :

همانطور که می دانیم ایران در سال ۱۳۳۷ به عضویت کنوانسیون پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی درآمده است و موجب ماده ۶ این معاهده متعهد است که از علائم رسمی “بیرق” نشانه های دولتی دیگر حمایت کند و هر کشوری که عضو کنوانسیون باشد جهت عدم سو استفاده از علائم و نشانه های خود باید آن هارا به سازمان جهانی مالکیت معنوی اعلام نماید.

هدف از آن اول اینکه ثبت و استعمال آنها تعدی به حقوق حاکمیت دول خارج است دوم  اینکه باعث اشتباه و فریب مصرف کنندگان نسبت به مبدا کالا می شود .

به طور خلاصه دلایل منع کردن و مستثنا کردن ثبت و استفاده از علائم تجاری که یکسان با نشانه های نظامی ، پرچم ‌ها یا سایر نشانه های کشور ها باشند یا شباهت معینی با آنها را ارائه کنند، عبارت است از این که چنان ثبتی ناقض حقوق یک کشور برای کنترل علائم متمایز نشان دهنده حاکمیت کشور خواهد بود و علاوه بر این عموم مردم را در ارتباط با منشاء کالاهایی که علائم نسبت به آنها اعمال می‌شود گمراه خواهد کرد.

حال چنانچه متقاضی ثبت علامت از مقام صلاحیتدار کشور مربوط یا سازمان ذی‌ربط حسب مورد  اجازه استفاده داشته باشد در این صورت منعی در پذیرش علامت وجود نخواهد داشت.

متاسفانه علی رغم توصیه کنوانسیون پاریس به کشورهای عضو جهت اعلام اسامی متمایز خود به سازمان جهانی مالکیت معنوی تاکنون مبادی ذیربط در کشور به این وظیفه خود عمل نکردند بنابراین کشورهای دیگر الزامی برای حمایت از علائم متمایز کشور ایران نخواهند داشت.

10)علامت مغایر با قانون باشد:

قانونگذار ایران در سال ۱۳۷۵ ماده واحده قانون ممنوعیت بکارگیری اسامی عناوین و اصطلاحات بیگانه را در ۱۰ تبصره به تصویب رساند.

به موجب قسمت اخیر ماده واحده یاد شده استفاده از این واژه ها کلمات و واژه های بیگانه بر روی کلیه تولیدات داخلی اعم از بخش‌های دولتی و غیردولتی که در داخل کشور عرضه می‌شود ممنوع شده است.

در سال 1378 در 18 ماده آیین نامه ای به تصویب هیات وزیران رسید که در بند 8 آن ذکر شده کالاهای صادراتی را مشروط به اینکه در داخل توزیع نشود از شمول قانون و آیین نامه خارج کرده است.

بنابراین  متقاضیان نمی توانند در اظهارنامه تسلیمی به اداره ثبت علائم کلمات و واژه های بیگانه را به عنوان علامت تجاری مورد درخواست ثبت قرار دهد و درصورت چنین اقدامی اداره ثبت علائم تقاضای وی را رد خواهد کرد .

همپنین ماده 8 آیین نامه کالاهای صادراتی مشروط بر اینکه در داخل کشور توزیع نشود از شمول قانون و آئین‌نامه خارج است به عبارت دیگر متقاضی می تواند در اظهارنامه تقدیمی به اداره ثبت علائم با استفاده از کلمات و واژه های بیگانه علامتی را انتخاب و آن را به عنوان مثال برای صادرات کالا به خارج از کشور مورد استفاده قرار دهد.

البته در شرایط فعلی اداره علامت برای کاهش شدت قانون یاد شده و منعطف کردن آن ضمن اخذ تعهد از متقاضی مبنی بر اینکه از علامت حاوی کلمات و واژه های بیگانه صرفا برای صادرات کالا به خارج از کشور استفاده خواهد کرد اجازه ثبت و استفاده از چنین علامتی را به متقاضی می دهد.

نویسنده

مدیر سایت

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *